رویداد ویتا، راهکاری متفاوت برای ایجاد نوآوری در سازمان اسناد و کتابخانه ملی

داستان رویداد کارآفرینی ویتا برای ما داستان کاملا متفاوتی نسبت به بقیه رویداد‌های مشابه بود، داستانی حاصل تلاقی سه نیاز که صدایشان آرام اما مداوم شنیده می‌شود. اولین جریان نیاز شرکت‌های بزرگ به نوآوریست. همه ما از فاصله زمانی ایران با اروپا و آمریکا در توسعه صنایع مختلف اطلاع داریم و در بعضی مواقع تکنولوژی هایی در صنایع استفاده میشود که ۵۰ سال پیش در کشور های توسعه یافته منسوخ شده است! البته این نیاز مختص ایران نیست و در همه جای دنیا داستان‌های شرکت‌هایی را می‌شنویم که به خاطر عدم توانایی در ایجاد نوآوری سقوط کردند یا شرکت‌هایی که با استفاده از آن از فرش به عرش رسیدند، اما این موضوع در ایران رنگ و بوی دیگری دارد. شاید شرایط خاص ایران، شرکت‌ها را از آسیب رقابت با نمونه‌های مشابه خارجی خود در امان نگه‌داشته و یا خیلی از سازمان‌ها نیازی به رقابت ندارند؛ اما نیاز به نوآوری با کمی تاخیر در این شرکت‌ها هم به فریاد درآمده و خود را شاید به شکل نیاز به بهینه کردن فرآیندها، هزینه‌های اضافی که می‌تواند حذف شود و روندی که با گسترش فعالیت‌های شرکت، دیگر به شکل سابق نمی‌تواند ادامه یابد، نشان میدهد و البته در پاره‌ای از شرکت‌ها رقابت نیز معنی‌دار و در جریان است و نیاز به ارائه راه‌حل‌های جدید و متفاوت به مشتریان خود را احساس می‌کنند. ایجاد نوآوری در یک شرکت توسعه یافته در هرجای جهان که باشید کار دشواریست اما برای یک تیم متخصص چند نفره بدون هیچ ساختار محدود کننده‌ای این موضوع فرق دارد. شرکت‌های بزرگ زیر ساخت و امکانات دارند و تیم‌های کوچک ذهن باز، دانش به روز و تمرکز و انگیزه دارند برای نوآوری. صدای بعدی صدای استارت‌آپ‌هایی است که حمایت و سرمایه می‌خواهند و علی رغم تلاش‌های خود نمی‌توانند زیرساخت‌های لازم کار خود را پیدا کنند و از تعداد محدود سرمایه‌گذارانی که هنوز از سرمایه‌گذاری های قبلی خود آورده مالی قابل توجه بدست نیاورده‌اند، نتوانسته‌اند سرمایه جذب کنند و از طرفی حق دارند چرا که تعداد موجودیت‌های فعال زیست بوم کارآفرینی ایران نسبت به زیست بوم‌های بالغ دنیا بسیار کم است، از مربی و مدرس گرفته تا حامیان، ارائه دهندگان زیرساخت و سرمایه‌گذاران و صدای آخر صدای شتابدهنده‌ها و سرمایه‌گذارانی است که از ایده‌های تکراری که با فرمول ترکیب اسنپ یا دیجی‌کالا با هر کسب و کار تصادفی سنتی ایجاد ‌می‌شود ، خسته شده‌اند و به دنبال نوآوری‌های کاربردی در جهت پاسخ‌گویی به نیازی واقعی هستند و انتظار محصولی را دارند که واقعا خواهان داشته باشد.

به نظر می‌رسد حل کردن این مشکل‌ها باهم آسان‌تر از حل کردن هرکدام از آنها به تنهایی است و کاری است که در زیست بوم‌های کارآفرینی دنیا سالهاست انجام می‌شود. شرکت‌ها نیازهای واقعی‌شان، زیرساخت و حمایت با خود می‌آورند. تیم‌ها دانش، انگیزه و نوآوری خود را به همراه دارند و سرمایه‌گذاران هم سرمایه! در ایران نیز تلاش‌هایی در این زمینه شروع شده است اما هیچ راهکاری بی چالش نیست. همچنان ساختار شرکت‌ها میتواند دست و پای تیم‌های نوآور را ببندد، زیرساخت سازمان‌ها خود قدیمی است و نوآوری به سختی برروی آنها پیاده می‌شود و فضای توسعه کسب و کار با آنچه که تیم‌ها، شتابدهنده‌ها و سرمایه‌گذاران بدان عادت دارند متفاوت است، اما این کاری بود که باید شروع می‌شد.

این موضوع در شتابدهنده نوین‌تک مدت‌ها محل بحث بود و ما خسته از ایده‌های تکراری، احساس میکردیم باید کمک کنیم تا فضا و ایده‌های استارت‌آپی ایران رنگ و بویی کاربردی‌تر بگیرد و همچنین به عنوان وظیفه کلیدی یک شتابدهنده در یک اکوسیستم کارآفرینی جوان، سعی داشتیم تا بازیگران متنوع‌تری را فعال کنیم که این موضوع مقارن شد با تصمیم مرکز اسناد و کتابخانه ملی ایران به عنوان یکی از سازمان‌های بزرگی که نیاز به نوآوری را در خود و اطرافش احساس کرده بود، مبنی بر همکاری با استارت‌آپ‌ها در طرح نوآوری خود. مذاکرات اولیه در اسفندماه برای برگزاری رویداد ویتا در جهت ایجاد تلاقی میان صنعت کتابخانه و آرشیو، استارت‌آپ‌ها و سرمایه‌گذاران شروع شد. البته این رویداد یک ارائه وارونه (Reverse Pitch) معمولی نبود چرا که تیم ‌ها علاوه بر حل مسائل و چالش‌های مرکز اسناد و کتابخانه ملی فرصت‌های دیگری نیز داشتند.

مرکز اسناد و کتابخانه ملی به مثابه حافظه تاریخی ایران است از این رو که سیر تاریخی کشور در آن ثبت شده، اکثر قریب به اتفاق کتاب‌های کشور، مقالات، پایان‌نامه‌ها، اسناد و … این لیست ادامه دارد و این حجم از داده‌های مختلف و متنوع می‌توانست بستری برای انواع نوآوری‌هایی که تاکنون ممکن نبود را ایجاد کند. از این رو تیم برگزاری رویداد تصمیم داشت تا دست مخاطبین خود را باز بگذارد و تنها محدود به چالش های سازمان نباشند. در همین راستا ۳۷ چالش و موقعیت برای علاقه‌مندان در سه دسته عمومی مطرح شد و البته بازهم از علاقه‌مندان خواسته شد تا خود را محدود به این ۳۷ مورد نکنند:

۱- چالش‌های مرتبط با فرآیند ها کتابخانه که نوآوری می‌توانست آنها را بهینه سازی کند.

۲- سرویس‌ها و خدماتی که می‌توانستند در راستای تکمیل یا گسترش زنجیره ارزش صنعت کتابخانه ایران ایجاد شوند.

۳- فرصت‌هایی که به واسطه حجم و نوع اطلاعات موجود در سازمان می‌توانست در اختیار متخصصین هوش مصنوعی و علوم داده قرارگیرد.

گستردگی موضوعی رویداد علاوه بر چالش‌های معمول همکاری سازمان‌ها با استارت‌آپ‌ها که در بالا ذکر شد چالش‌های جدیدی را ایجاد کرد. به عنوان مخاطبین رویداد از انواع مختلفی از افراد با انگیزه‌های گوناگون بود اطلاع‌رسانی گسترده‌ای را می‌طلبید و همچنین طراحی برنامه رویداد کار سختی بود، چرا که به ندرت می‌توانستیم کارگاه آموزشی را در نظر بگیریم که به کار تمامی شرکت‌کنندگان بیاید و همچنین آماده کردن پیش نیازها و ملزومات لازم برای علاقه‌مندان به هرکدام از ۳۷ مورد و موارد پیش بینی نشده دیگر پیچیدگی خاص خودش را داشت.

با تمام این چالش ها افتتاحیه رویداد در تاریخ ۱۴ تیرماه با حضور حدود ۳۰۰ نفر از علاقه‌مندان، برگزار شد. در این برنامه چالش‌های کتابخانه و البته موقعیت‌های ممکن در ۲ پنل مجزا بررسی شد و به مخاطبین ۱ هفته فرصت داده شد تا طرح‌های خود را برای ما ارسال کنند. ۸۸ طرح دریافت شد که با اجماع نظر سازمان اسناد و کتابخانه ملی، شتابدهنده نوین‌تک و مرکز نوآوری دانشکده برق و کامپیوتر دانشگاه تهران، داوری شد و ۴۰ طرح برای ادامه رویداد انتخاب شد. در میان ایده‌های تیم‌های انتخاب شده انواع طرح‌ها وجود داشت که می‌توان به موضوعات زیر اشاره کرد:

پروژه ای ملی که می‌تواند بستر فعالیت پردازش زبان طبیعی را برای زبان فارسی بهبود بخشد.

کارهای پژوهشی نظیر قابل فهم کردن متن برای ماشین

انواع طرح‌های خلاقانه در راستای تبدیل عکس به متن

بازشناسی متون قدیمی و اسناد دست نویس

استخراج فراداده از اسناد و متون

پردازش، بهبود و یا شناسایی عکس ها

الگوریتم های گوناگون جستجو و بازیابی اطلاعات

سیستم‌های پیشنهاددهی و دستیارهای مجازی پژوهش

تسهیل بستر نشر کتاب

و شبکه‌های اجتماعی مختلف

در تاریخ ۲۶ تیرماه رویداد با ۴۰ طرح ادامه پیدا کرد. به تیم‌ها محل کار، زیرساخت‌هایی نظیر اینترنت و سرور و داده‌های مورد نیاز تخصیص داده شد و کارگاه‌های آموزشی به صورت موازی از طرف شتابدهنده نوین‌تک، سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران و مرکز نوآوری دانشکده برق و کامپیوتر دانشگاه تهران برگزار شد و تیم‌ها فرآیندی طولانی را آغاز کردند. فرآیند تبدیل یک ایده به کسب و کاری واقعی. کسب و کاری که نیاز واقعی آن از قبل اعلام شده است و موجودیت‌های متفاوتی در تلاش‌اند تا آن‌ها را در مسیر پر فراز و نشیب‌شان یاری کنند و این مسیر منتهی به مدت زمان ۲ هفته رویداد نیست بلکه برای تیم‌ها تا سال‌ها ادامه خواهد داشت و امید است برای سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران تا پایان عمرش و انشالله برای کشور تا ابد ادامه داشته باشد.

 

امیر مداری، مدیر برنامه شتابدهنده نوین‌تک

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *